Thị trường lao động Mỹ: Sự “trơ lỳ” đáng mừng và những vết nứt dưới lớp băng

(SeaPRwire) –

Tôi vừa trao đổi với TS. Lê Minh Trí, một chuyên gia kinh tế lao động kỳ cựu có hơn 20 năm theo dõi thị trường Mỹ từ các quỹ đầu tư lớn. Ông Trí nhận định: “Con số 122,000 việc làm tư nhân tháng 5 từ ADP thực ra không phải là một cú sốc. Cái đáng nói hơn là sự ‘lan tỏa’ của nó – tăng trưởng ở 8/10 lĩnh vực. Điều này cho thấy sức chống đỡ của nền kinh tế khá tốt, không còn phụ thuộc vào một vài ngành công nghệ hay bán lẻ như trước. Tuy nhiên, tôi thấy một nghịch lý thú vị: người lao động ngày càng ít ‘nhảy việc’, và các công ty cũng dè dặt hơn trong tuyển dụng thực tế dù số vị trí trống tăng. Phải chăng chúng ta đang chứng kiến một thị trường lao động ‘trơ lỳ’ trước biến động? Mọi người đang chọn an toàn, và điều đó vô tình lại tạo ra một nền tảng ổn định, dù có phần trì trệ, cho Fed trong cuộc chiến chống lạm phát.”

Quay lại với các con số cụ thể. Báo cáo từ công ty xử lý bảng lương ADP cho thấy các nhà tuyển dụng tư nhân tại Mỹ đã bổ sung 122,000 việc làm trong tháng Năm, vượt trên dự báo 117,000 của Reuters và 120,000 của Bloomberg. Số liệu tháng Tư được điều chỉnh giảm nhẹ từ 109,000 xuống 105,000, nhưng nhìn chung xu hướng vẫn cho thấy một thị trường lao động kiên cường chứ không hề suy sụp. Điểm sáng đáng chú ý là mức tăng trưởng việc làm này được phân bổ rộng rãi, xuất hiện ở 8 trên 10 lĩnh vực ngành nghề được ADP theo dõi, dẫn đầu là giáo dục và dịch vụ y tế. Nela Richardson, chuyên gia kinh tế trưởng của ADP, nhận xét: “Việc tuyển dụng trong tháng 5 có tính lan tỏa rộng hơn so với vài năm trở lại đây. Thị trường lao động tiếp tục cho thấy đà tăng trưởng bền vững khi bước vào mùa tuyển dụng hè.”

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Dữ liệu từ Khảo sát Vị trí Tuyển dụng và Luân chuyển Lao động (JOLTS) cho thấy một tín hiệu hỗn hợp. Vào tháng Tư, số lượng vị trí tuyển dụng đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 5/2024. Thế nhưng, mức tăng này lại chỉ tập trung chủ yếu vào một lĩnh vực duy nhất là dịch vụ chuyên nghiệp và kinh doanh. Trái ngược với số lượng công việc trống tăng, tỷ lệ tuyển dụng thực tế trên toàn thị trường lại có dấu hiệu sụt giảm. Sự tách biệt giữa “lời nói” (công việc trống) và “hành động” (tuyển dụng thực tế) này đang được các nhà kinh tế theo dõi sát sao. Thêm vào đó, tỷ lệ người lao động tự nguyện bỏ việc (quits rate) – thường được xem như thước đo sự tự tin của người lao động – cũng giảm nhẹ, ám chỉ tâm lý thận trọng và ngại thay đổi.

Vậy đâu là những yếu tố định hình viễn cảnh sắp tới? Tôi cho rằng thị trường lao động đang ở một ngã ba tinh tế. Mặt bằng việc làm ổn định, thậm chí khá hơn dự kiến, là con át chủ bài giúp Cục Dự trữ Liên bang (Fed) kiên nhẫn với lãi suất cao. Họ không cần vội cắt giảm để cứu việc làm. Nhưng câu chuyện không chỉ có vậy. Áp lực lạm phát từ giá hàng hóa, bị đẩy cao bởi các căng thẳng địa chính trị, vẫn là mối đe dọa thường trực. Điều này tạo ra một thế lưỡng nan: một thị trường lao động quá nóng có thể thổi bùng lạm phát, nhưng một thị trường quá nguội lạnh (với tâm lý e dè từ cả người lao động lẫn nhà tuyển dụng) lại có thể kéo theo đình trệ. Xu hướng “broad-based” (lan tỏa rộng) trong báo cáo ADP là tín hiệu tích cực, cho thấy sức khỏe kinh tế có chiều sâu. Nhưng nếu sự dè dặt trong tuyển dụng thực tế và tâm lý ngại nhảy việc kéo dài, nó có thể trở thành gánh nặng cho năng suất và sự năng động vốn có của thị trường lao động Mỹ. Tất cả sẽ phụ thuộc vào cách Fed giải bài toán giữa kiềm chế lạm phát và nuôi dưỡng đà tăng trưởng thực sự, chứ không phải chỉ là sự ổn định trong tĩnh lặng.